Atatürk’ün projesi Karadeniz vapuru, 1926’da genç Cumhuriyet’in gücünü dünyaya taşıdı

Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde düzenlenen "Bir Vapura Ne Sığar?" başlıklı etkinlikte, Mustafa Kemal Atatürk’ün projesi olarak 1926 yılında hayata geçirilen ve genç Türkiye Cumhuriyetinin üretimini, sanatını, kültürünü ve çağdaşlaşma hedefini Avrupa’ya taşıyan Karadeniz Vapuru’nun yaptığı tarihi yolculuk anlatıldı.

29 Ekim Kadınları Derneği Çanakkale Şubesi’nin yanı sıra KASAİD Ayvalık Şubesi ve Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Ayvalık Şubesi iş birliğinde, Ayvalık Belediyesi’nin katkılarıyla Rauf Denktaş Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen etkinliğin konuğu, 29 Ekim Kadınları Derneği Çanakkale Şubesi’nden emekli Tarih Öğretmeni ve Araştırmacı-Yazar Şerife Öztürk oldu.

Öztürk, "Bir Vapura Ne Sığar?" başlıklı sunumunda, Cumhuriyet’in henüz üçüncü yılında gerçekleştirilen ve döneminin dünyada ses getiren tanıtım girişimlerinden biri olan Karadeniz Vapuru’nun seyyar sergisinin öyküsünü anlattı. Sunuma Hüseyin Çetin’in hazırladığı görseller de eşlik etti.

Atatürk’ün projesi 12 Haziran 1926’da yola çıktı

Mustafa Kemal Atatürk’ün genç Cumhuriyet’i dünyaya tanıtma düşüncesinin önemli projelerinden biri olan Karadeniz Vapuru, 12 Haziran 1926 tarihinde İstanbul Galata’dan yola çıktı.

Türkiye’nin alanlarında öne çıkan isimlerinin de aralarında bulunduğu 285 kişilik kadroyla gerçekleştirilen tarihi yolculuk 86 gün sürdü. Karadeniz Vapuru bu süre içerisinde 12 ülkede 16 limanı ziyaret ederek genç Cumhuriyet’in dünyaya açılan vitrini oldu.

Vapurda Türkiye’nin ürettiği ürünlerden sanat ve kültür değerlerine kadar Cumhuriyet’in yeni yüzünü temsil eden çok sayıda unsur sergilendi. Böylece Karadeniz Vapuru yeni kurulan bir devletin kendisini dünyaya anlatma iradesini gerçekleştirdi.

Tüm dünyanın dikkatini çekti

Etkinlikte, Karadeniz Vapuru’nun ziyaret ettiği limanlarda büyük ilgi gördüğü ve yolculuğun uluslararası kamuoyunda yankı uyandırdığı anlatıldı.

Karadeniz Vapuru’nun rotasında, kısa süre öncesine kadar savaşlarda Türkiye ile karşı karşıya gelmiş ve Osmanlı topraklarının paylaşımında rol oynamış devletlerin limanlarının da bulunması, projenin dikkat çekici yönlerinden biri olarak aktarıldı.

Cumhuriyet, savaş meydanlarının ardından bu kez silahla değil; üretimi, sanatı, kültürü, ticareti ve çağdaşlaşma hedefiyle Avrupa’nın karşısına çıkıyordu.

Döneminin şartları göz önüne alındığında son derece iddialı bir organizasyon olan seyyar serginin, Türkiye’nin uluslararası tanıtımı açısından öncü bir girişim olduğu ve benzer organizasyonlara örnek oluşturduğu ifade edildi.

"Bir vapura ne sığar?"

Şerife Öztürk, sunumunda Karadeniz Vapuru’nun hikâyesini yalnızca bir deniz yolculuğu olarak değil, Cumhuriyet’in kuruluş felsefesini dünyaya anlatan kapsamlı bir tanıtım hamlesi olarak ele aldı.

285 insanın 86 gün boyunca taşıdığı yük; yalnızca sergilenecek ürünlerden ibaret değildi. Karadeniz Vapuru, Cumhuriyet’in geleceğe ilişkin iddiasını ve yeni Türkiye’nin dünyada yer edinme kararlılığını da Avrupa limanlarına taşıdı.

Hüseyin Çetin’in hazırladığı görsel sunumla desteklenen anlatımda, vapurun uğradığı limanlar, sergide yer alan değerler ve yolculuğun tarihi önemi katılımcılarla paylaşıldı.

Yaklaşık bir asır önce gerçekleştirilen bu sıra dışı yolculuk, Ayvalık’taki etkinlikle yeniden gündeme gelirken, katılımcılar Cumhuriyet tarihinin dikkat çekici sayfalarından birini görsel belgeler ve tarihi bilgiler eşliğinde dinleme fırsatı buldu.

Rauf Denktaş Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen program, Atatürk’ün genç Cumhuriyet’i dünyaya tanıtmak amacıyla hayata geçirdiği Karadeniz Vapuru projesinin yaklaşık 100 yıl sonra Ayvalık’ta yeniden hatırlatılmasıyla sona erdi.