Manisa’nın iki üzümünün genetik şifresi çözüldü

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde yürütülen bilimsel çalışmada, Sultani Çekirdeksiz ve Alaşehir ekotipi Red Globe üzümlerinin tüm genom dizilemesi tamamlandı. Genetik veriler uluslararası NCBI GenBank veri tabanına kaydedilerek dünya genelindeki araştırmacıların erişimine açıldı.

MCBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün desteklediği 2023-036 numaralı proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmayla, Türkiye’nin önemli üzüm çeşitlerinden Sultani Çekirdeksiz ile Alaşehir ekotipi Red Globe’un genom verileri bilim dünyasına kazandırıldı. Araştırmanın BioProject numarası PRJNA1175541 olarak kaydedildi.

Araştırmanın yürütücülüğünü MCBÜ Alaşehir Meslek Yüksekokulu Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu üstlendi. Ekipte Öğretim Görevlisi Tevfik Hasan Can, Dr. Öğr. Üyesi Ummahan Öz, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümünden Doç. Dr. Murat Afşar ile Tütün Eksperliği Yüksekokulundan Prof. Dr. Meltem Sesli yer aldı.

"Genetik yapılarının daha ayrıntılı incelenmesini sağlayacak"

Proje yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu, iki üzüm çeşidinin genetik yapısının ortaya çıkarılmasının gelecekteki bilimsel çalışmalar açısından önemli bir kaynak oluşturduğunu belirtti.

Yeğenoğlu, "Projemiz kapsamında Sultani Çekirdeksiz ve Alaşehir ekotipi Red Globe üzümlerinin tüm genom dizilemesini gerçekleştirdik. Elde ettiğimiz verileri uluslararası NCBI GenBank veri tabanına kaydettirerek araştırmacıların kullanımına açtık. Böylece bu iki üzüm çeşidinin genetik yapısının daha ayrıntılı incelenmesine ve yeni araştırmalar yapılmasına imkan sağlayacak bir veri kaynağı oluşturduk" dedi.

Hedef daha dayanıklı ve kaliteli üzümler

Genom verilerinin gelecekte bağcılığın geliştirilmesine yönelik araştırmalarda kullanılabileceğini ifade eden Yeğenoğlu, Sultani Çekirdeksiz’in kuru üzüm üretimi ve ihracatında, Red Globe’un ise bölgedeki yetiştiriciliği ve ekonomik değeriyle öne çıktığını kaydetti.

Yeğenoğlu, genetik yapının daha iyi anlaşılmasının verim, kalite, kuraklık stresine dayanıklılık ve bitkinin çevresel şartlara verdiği tepkiler üzerine yapılacak çalışmalara katkı sağlayabileceğini dile getirdi.

Araştırma verilerinin, gelecekte hastalıklara daha dayanıklı, su kısıtına daha toleranslı ve kalite özellikleri geliştirilmiş üzüm çeşitlerinin ıslahına yönelik çalışmalarda değerlendirilmesi bekleniyor. Özellikle Red Globe yetiştiriciliğinde karşılaşılan renklenme ve tane çatlaması gibi sorunların genetik açıdan incelenmesi, yeni araştırmalar için fırsatlar sunabilecek.

Elde edilen genom verilerinin doğrudan yeni bir üzüm çeşidi ortaya çıkarmadığı, bu yöndeki hedeflere ulaşmak için ek araştırmalar ve saha denemeleri gerektiği vurgulandı. Araştırma ekibinin genom verilerinin ayrıntılı analizine ilişkin bilimsel makale çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.