KBÜ’lü akademisyenler diyabette bilişsel egzersizleri inceledi

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Tıp Fakültesi öğretim üyelerinin araştırmacı olarak görev aldığı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) destekli projede, Tip 2 diyabetli yaşlı bireylerde bilişsel egzersizlerin etkileri incelendi.

Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş’ın araştırmacı olarak görev aldığı TÜBİTAK destekli proje tamamlandı.

"Tip 2 Diyabetes Mellituslu Bireylerde İkili Görev Eğitiminin Denge, Egzersiz Kapasitesi, Bilişsel Durum ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi" başlıklı proje, TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında yürütüldü.

Araştırmanın uygulamaları Karabük Üniversitesi Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesinde gerçekleştirildi. Araştırmada Tip 2 diyabet tanısı bulunan 45 yaşlı birey, tekli görev eğitimi, egzersizlere bilişsel egzersizlerin eklendiği ikili görev eğitimi ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Egzersiz gruplarındaki katılımcılara 8 hafta boyunca haftada 3 gün aerobik, kuvvetlendirme ve denge egzersizleri uygulandı.

Bilişsel egzersiz grubunda ise katılımcılardan egzersiz sırasında dikkat, hatırlama ve düşünme becerilerini kullanmaları istendi. Araştırmayı toplam 37 katılımcı tamamladı.

Proje sonuçlarına göre, bilişsel egzersizlerin eklendiği grupta son 3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini gösteren HbA1c değerlerinde kontrol grubuna göre iyileşme görüldü. Aynı grupta öğrenme ve bellek süreçleriyle ilişkili BDNF düzeylerinde de kontrol grubuna kıyasla gelişmeler tespit edildi.

Bilişsel egzersiz grubunda bilişsel durum, hatırlama, dikkat ve planlama becerileri ile reaksiyon zamanında gelişme kaydedilirken, uykuya dalma süresinin de kısaldığı belirlendi. Her iki egzersiz grubunda ise yürüme kapasitesi, el kavrama kuvveti, oturup kalkma becerisi ve denge performansında gelişme görüldü.

Araştırmanın bulguları, Tip 2 diyabetli yaşlı bireylere yönelik egzersiz programlarına bilişsel egzersizlerin eklenmesinin özellikle bilişsel işlevler, reaksiyon zamanı ve bazı metabolik göstergeler açısından ek katkı sağlayabileceğine işaret etti.

Araştırmacılar, elde edilen sonuçların daha geniş katılımlı ve daha uzun süreli çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Projenin yürütücülüğünü Bartın Üniversitesinden Öğr. Gör. Dr. Gizem Mermerkaya üstlenirken, proje ekibinde araştırmacı olarak Karabük Üniversitesinden Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş, Bülent Ecevit Üniversitesinden Doç. Dr. İlke Erbay; danışman olarak ise Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Melda Sağlam görev aldı.

Karabük Üniversitesi akademisyenlerinin katkı sunduğu çalışma, Tip 2 diyabetli yaşlı bireylerde egzersiz ve bilişsel işlevler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesine yönelik disiplinler arası bulgular ortaya koydu.